100. Yılında Kadınların Objektifinden ve Kaleminden Laik Cumhuriyet

“100. Yılında Kadınların Objektifinden ve Kaleminden Laik Cumhuriyet” ve “100. Yılında Çocukların Gözünden Laik Cumhuriyet” konulu çağrımıza gönderilen değerli çalışmaları, gönderildiği halleriyle aynen paylaşıyoruz. Katılımcılara teşekkür ederiz.

***

Cumhuriyetle birlikte biz kadınlar çalışma yaşamında daha da görünür olduk. Özellikle hemşirelik ve öğretmenlik gibi mesleklerde daha çok kadınlarımızı görürüz. İnsanla doğrudan ilintili olan hemşirelik mesleğinin ülkemizdeki öncüleri kadınlarımız da bu açıdan önem arz etmektedir. Tam da Ortaçağcı Gericiliğin Diyanetinin kadınların çalışmasını eşinin iznine tabi tutma fetvaları  verdiği günlerden geçiyoruz. Hep dediğimiz gibi yine kadınlar üzerinden Ortaçağcı Gericilik, faşist diktatörlüğünü kurmaktadır.

Geçmişte nasıl çalışma yaşamında var olduysak bundan sonra da devam edeceğiz. Bu yazımızda da bu öncü kadınlardan Safiye Hüseyin Elbi’yi tanıyacağız.

Safiye Hüseyin Elbi ülkemizin  ilk hemşiresidir. 29 Haziran 1882 tarihinde İstanbul’da doğmuştur. Babası, makine mühendisliğinin Türkiye’deki öncülerinden olan Tersane-i Âmire başmühendisi Ferik Amet Besim Paşa, annesi bir İngiliz soylusu olan Hammond Wilward’ın kızı Josephine Wilward’dır (evlendikten sonra Müslüman olarak Firdevs adını almıştır).

Safiye Hüseyin Elbi, 1908 yılında, Kızılay’ın açtığı hemşirelik kursundan mezun olmuştur. Balkan Savaşları ve I. Dünya Savaşı’nda gönüllü hemşire olarak görev yapmıştır. Balkan Savaşları’nda, İstanbul Müzehane Hastanesi’nde, I. Dünya Savaşı’nda ise Reşid Paşa Vapuru Hastanesi’nde, Maydos’da (Eceabat), Anafartalar’da İkinci Ordu Karargâhı’nda ve Alman Karargâhı’nda görev yapmıştır. Safiye Hüseyin Elbi, modern hemşireliğin Türkiye’de gelişmesinde önemli bir rol oynamıştır. 1925 yılında, Kızılay Hemşire Okulu’nun kurucuları arasında yer almıştır. Bu okul, Türkiye’nin ilk hemşirelik okuludur. Safiye Hüseyin Elbi, 1940 yılında İstanbul’da vefat etmiştir.

Safiye Hüseyin Elbi, Türkiye’de hemşireliğin gelişiminin önemli bir kilometre taşı olarak kabul edilmektedir. Safiye Hüseyin Elbi’nin hayatı ve çalışmaları hakkında şu bilgiler de verilebilir:

Safiye Hüseyin Elbi, iyi düzeyde bildiği Fransızca, İngilizce ve Almanca ile Türkiye’yi birçok uluslararası toplantıda temsil eden isimdir de aynı zamanda. Safiye Hüseyin Elbi, 1922 yılında, Atatürk’ün isteğiyle, Türkiye’nin ilk hemşirelik derneği olan “Türkiye Hemşireler Derneği”nin kuruluşunda yer almıştır. Safiye Hüseyin Elbi, 1923 yılında, Atatürk’ün emriyle, Ankara’da açılan ilk hemşirelik okulunun müdürlüğüne atanmıştır. Safiye Hüseyin Elbi, Türkiye’de hemşireliğin gelişmesinde önemli bir rol oynamış, mesleğinin öncülerinden biri olmuş bir kadındır. Florance Nightingale Hemşirelik Yüksekokulunun kurucularındandır.

15.01.2024

Emekli Hemşire Göksel Çakan Söğüt

Bursa

KAYNAKÇA

Akşam, 1 Ocak 1937.

DÖLEN, Emre, “Balkan Savaşı’nda Bir Hemşire: Nesime Ahmed (Dölen) Hanım (1894-1976)”, Sağlık Alanında Türk Kadını, Editör: Nuran Yıldırım, İstanbul 1998, s.388-426.

EVREN, Burçak, “İlk Kadın Hemşiremiz Safiye Hüseyin”, Tombak, Antika Kültürü Koleksiyon ve Sanat Dergisi, S 31, Nisan 2000, s.46.

FERİDUN, Hikmet, “Türkiye’nin İlk Hastabakıcısı Safiye Hüseyin”, Yedigün, Sene 3, C 5, No:118, 12 Haziran 1935, s.7-9.

KARAYAMAN, Mehmet, “İlk Türk Hemşirelerinden Safiye Hüseyin Elbi’nin Hayatı ve Hatıraları”, Yeni Tıp Tarihi Araştırmaları Dergisi, Yıl 2012, S 18, s.9-28.

Kızılay Arşivi, Kutu No:1244 Belge No:58.

Kızılay Arşivi, Kutu No:1283, Belge No:6.

Kızılay Arşivi, Kutu No:223, Belge No:64.

Kızılay Arşivi, KutuNo:979, Belge No:50

“Türk Hemşireliğinin Çok Büyük Kaybı; Safiye Hüseyin Elbi’nin Kendi Kalemi ile Hayat Hikâyesi”, Kızılay Dergisi, Yıl 2, S 16, Ağustos 1964, s.12-13.

Türkiye Hilal-i Ahmer Mecmuası, 15 Eylül 1927, Numara: 73.

Türkiye Hilal-i Ahmer Mecmuası, 15 Temmuz 1927, Numara:7